سالها قبل، اشخاصى سرقفلى مغازههایى را با رؤیت تمام خصوصیّات موجود ازجمله وجود بالکن (نیمطبقه) در قسمتى از مغازه، از مالک خریدارى کردهاند و معامله شرعاً و قانوناً محقق شده است. پس از گذشت بیش از بیست سال شهردارى به خاطر وجود بالکن (نیمطبقه) مبلغى مطالبه میکند.
الف) آیا این مبلغ را مستأجرین باید پرداخت کنند یا به عهده مالک است (در توضیح عرض میشود که عندالمعامله اگر بالکن نیمه طبقه نبود مشترى یا خریدارى نمیکرد یا ثمن معامله تفاوت میکرد).
ب) اگر مغازه موقع معامله بالکن نداشته و بعداً مستأجر با اذن مالک بالکن ساخته است در این صورت پرداخت مطالبات شهردارى به عهده کیست (مالک یا مستأجر)؟
اخیراً قوانین جدید بازار پایه در فرابورس ایران در حال اجرایی شدن است که موجب نگرانی و تشویش سهامداران بهویژه سهامداران خردشده است. در کنار تمام مشکلات فنی و نواقصی که بهزعم کارشناسان بر این قوانین وارد است (که میتواند مشکلآفرین باشد)، یکی از مشکلات جدی، عدم نمایش قیمت معامله است، خریداران و فروشندگان بایستی برحسب تحلیل و حدسیات خود در این بازار معامله کنند. حال سؤال این است که آیا عدم نمایش قیمتها به لحاظ شرعی جایز است و در معامله مشکل ایجاد نمیکند؟ آیا اجرای قوانین با کپیبرداری از قوانین خارجی (روش Book Building) با شرع همخوانی دارد؟ توضیح اینکه این روش در دنیا برای کشف قیمت در روز بازگشایی یک سهم انجام میپذیرد و از این روش برای معاملات در حالت روتین استفاده نمیشود اما در این قوانین جدید این روش مبنای معاملات و خریدوفروش سهام در بازار پایه قرارگرفته است یعنی من سهامدار هیچ اطلاعی از قیمت مورد معامله ندارم و یک قیمت اعلام میکنم و فروشنده هم هیچ اطلاعی از قیمت من ندارد و یک قیمت اعلام میکند و اگر این دو یکسان بود معامله انجام میشود بهنوعی میتوان گفت این عمل چیزی شبیه قمار است جدا از جنبه شرعی، به لحاظ عقلی نیز عدم نمایش قیمت معامله میتواند ریسک سرمایهگذاری و معاملهگری را افزایش دهد و موجب خطرات بیشتر بهویژه برای سهامداران خرد شود. با توجه به اینکه این قوانین در چند روز آینده اجرایی خواهند شد مزید امتنان است که با توجه به گستردگی و فوریت موضوع پاسخگویی به این مسئله مدنظر قرار گیرد تا در آینده شاهد مشکلات فراوان از باب اجراشدن این قانون نباشیم و اگر امری قرار است اجرایی شود بر مبنای عقل و شرع تنظیمشده باشد.
مسأله 2251ـ اگر ماهى از بازار مسلمانان يا از دست مسلمانى گرفته شود حلال است، هر چند معلوم نباشد آن را زنده از آب گرفته اند يا نه و جستجو نيز لازم نيست، ولى اگر از کافرى گرفته شود و معلوم نباشد ماهى زنده از آب گرفته شده يا زنده به دام افتاده يا نه، حرام است.
مسأله 1757ـ گوشتهايى كه از بازار مسلمانان يا از دست شخص مسلمان گرفته شود خريد و فروشش اشكال ندارد، ولى اگر بداند مسلمانى كه آن را از دست كافر گرفته يا از بلاد كفّار آورده تحقيق نكرده كه حيوانش مطابق دستور شرع ذبح شده يا نه، خريد و فروش آن باطل و حرام است؛ ولى اگر از مسلمانى گرفته كه ظاهراً پايبند شرع است و احتمال مى دهد تحقيق كرده باشد معامله اش صحيح است؛ و خريدن چرمهايى كه از بلاد كفّار مى آورند اشکالی ندارد و پاك است، هر چند با آن نمی توان نماز خواند.
