مسأله 723ـ هرگاه راهى براى پيدا کردن قبله وجود نداشته باشد و قبله در ميان چهار سمت مختلف مردّد شود يک نماز به يک طرف کافى است، ولى احتياط مستحب آن است که چهار نماز به چهار طرف بخواند و هرگاه در سه طرف يا دو طرف احتمال وجود قبله را مى دهد فقط به سمت آنها نماز بخواند.
مسأله 721ـ قبله نماهاى معمولى در صورتى که سالم باشد از وسايل خوب براى شناخت قبله است و گمان حاصل از آن کمتر از گمان از راههاى ديگر نيست، بلکه غالباً دقيق تر است.
مسأله 720ـ براى تعيين قبله راههاى زيادى وجود دارد: نخست کوشش کند تا يقين حاصل نمايد و نيز مى تواند به گفته دو شاهد عادل و يا يک فرد مورد اطمينان که از روى نشانه هاى حسّى شهادت مى دهد و يا به قول کسى که از روى قاعده علمى قبله را مى شناسد و محلّ اطمينان است عمل کند و اگر اينها ممکن نشد بايد به گمانى که از محراب مسجد مسلمانان يا قبرهاى آنان يا از راههاى ديگر پيدا مى شود عمل نمايد.
مسأله 717ـ کسى که نمى تواند نماز را نشسته بخواند بايد به پهلوى راست طورى بخوابد که جلو بدنش روبه قبله باشد و اگر آن هم ممکن نيست به پهلوى چپ طورى بخوابد که جلو بدنش رو به قبله باشد و اگر اين را هم نمى تواند بايد به پشت بخوابد بطورى که کف پاهاى او رو به قبله باشد.
مسأله 716ـ لازم نيست در موقع ايستادن، نوک انگشتان پا هم رو به قبله باشد، يا در موقع نشستن، سر زانوها کاملاً رو به قبله قرار گيرد، همين اندازه که بگويند رو به قبله ايستاده يا نشسته کفايت مى کند.
مسأله 715ـ «خانه کعبه» که در مکّه معظّمه است قبله تمام مسلمين دنياست و هرکس در هرجا باشد بايد روبروى آن نماز بخواند، امّا کسى که دور است اگر طورى بايستد که بگويند رو بقبله نماز مى خواند کافى است، بنابراين صفهاى طولانى نماز جماعت که طول آنها از طول خانه خدا بيشتر است همه مى تواند رو به قبله باشد.
مسأله 69ـ اگر قبله را نمى داند بايد جستجو کند و اگر طريقى براى جستجو نيست اگر مى تواند تأخير بيندازد، امّا در صورت ضرورت به هر طرف بنشيند اشکالى ندارد، در هواپيماها و قطارها نيز بايد همين معنى را مراعات کرد.
مسأله 68ـ در منزلهايى که مستراح آن رو به قبله يا پشت به قبله ساخته شده (خواه از روى عمد باشد، يا اشتباه، يا ندانستن مسأله) بايد طورى بنشينند که رو به قبله يا پشت به قبله نباشد و الاّ حرام است.
این‌جانب وسیله‌ای به نام جانماز قبله گردان طراحی نموده‌ام که در توصیفی مختصر می‌توان آن را این‌گونه شرح داد؛ این وسیله در وسایل نقلیه مانند قطار، هواپیما، کشتی و... قرار می‌گیرد و نمازگزار در وقت نماز برای اقامه‌ی نماز روی آن می‌ایستد درحالی‌که وسیله‌ی نقلیه در حال حرکت است و هر آن ممکن است جهت حرکت وسیله‌ی نقلیه و در پی آن راستای قبله تغییر کند. توانایی که این دستگاه دارد این است که همراه با تغییر راستای قبله می‌چرخد و نمازگزار را که روی آن ایستاده را روبه‌قبله نگاه می‌دارد و سرعت چرخش آن به‌گونه‌ای است که تعادل شخص نمازگزار حفظ شود. سطحی که نمازگزار روی آن نماز می‌خواند یک صفحه‌ی آهنی است که روی آنجا نماز پهن‌شده است. این طرح ازلحاظ علمی و فنی مورد استقبال اساتید و داوران مسابقات علمی مختلف قرارگرفته است و به مرحله‌ی کشوری جشنواره‌ی جوان خوارزمی راه یافته است؛ حال پرسش اینجاست که آیا این وسیله از لحاظ شرعی؛ اقامه نماز بر روی آن توجیح دارد یا خیر؟ و احکام مربوط به این طرح کدام است و آیا ازنظر شما می‌تواند این دستگاه مفید واقع شود یا خیر؟
فردی به خاطر پادرد و شکستگی لگن بعد از تشهد برای بلند شدن باید نیم دور بزند تا بلند شود، بطوریکه هنگام بلند شدن رویش از قبله به چند طرف می‌چرخد و برای نمازخواندن به حالت ایستاده مشکل دیگری ندارد، آیا باید نشسته بخواند یا به همین حالت ادامه دهد؟
استفتائی از معظم له در مورد قبله انجام‌گرفته بدین شرح: زمین که شکل کروی دارد یکی روی خود را به‌طرف شرق هم کند به کعبه می‌تواند وصل شود و هم از طرف غرب، امّا چرا یک‌طرف قبله است؟
معظم له در پاسخ فرموده‌اید: نزدیک‌ترین فاصله، جهت قبله نماز است. حال سؤال این است: اگر در منطقه‌ای از کره زمین بودیم که هر دو طرف نسبت به مکه مساوی باشد آیا می‌شود به هرکدام طرف نماز خواند؟
یک سؤال از محضر حضرت آیت‌الله مکارم داشتم زمین که شکل کروی دارد یکی روی خود را به‌طرف شرق هم کند به کعبه می‌تواند وصل شود و هم از طرف غرب، امّا چرا یک‌طرف قبله است؟
تعیین قبله به‌وسیله خورشید در روز هفتم خرداد در ساعت سیزده و چهل‌وهشت دقیقه و بیست و نهم تیرماه در جهت خلاف سایه اجسام عمود بر زمین دقیق است؟ اگر تفاوت فتوایی وجود دارد لطفاً بفرمایید؟در سال کبیسه و غیر کبیسه همان روزهای مذکور است؟
در معدن gps قبله را یک‌طرف نشان می‌دهد و قبله‌نما با اختلاف 50 و 60 در جه قبله را نشان می‌دهد باید به کدام عمل شود توجه داشته باشید استفاده از راه‌های رساله امکان ندارد؟
